Deel 3 van een aantal berichten n.a.v. de uitzending van Labyrint van 7 dec. 2010, met als titel “Het geheime leven van het brein”
In de uitzending van 7 december 2010 ‘Het geheime leven van het brein’ werd gesproken over de ontdekking van het ‘rustbrein’, mindfulness en depressies. Mensen met een depressie hebben minder controle over het ‘rustbrein’ en mindfulness kan helpen bij het voorkomen van terugkerende depressies. Is er ook een connectie tussen mindfulness en het rustbrein?
Het rustbrein, meditatie en depressie
In 2004 ontdekte John Teasdale dat een cursus mindfulness, een specifieke vorm van meditatie, de kans op een terugkerende depressie met 50% vermindert. Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie van de Radboud Universiteit Nijmegen, vertelt in de uitzending dat ze dit met haar onderzoek heeft bevestigd. Dat meditatie werkt, is aangetoond, maar hoe het werkt alleszins. Yvette Sheline vulde een stukje van deze puzzel in. Zij ontdekte dat depressieve mensen minder controle hebben over het rustbrein en publiceerde daar in 2009 een artikel over. De stap van meditatie naar het ‘rustbrein’ werd in 2008 door Giuseppe Pagnoni onderzocht, hij keek naar het effect dat mindfulness heeft op de controle over het rustbrein.
Het effect van mindfulness op het rustbrein
Pagnoni legde proefpersonen in een hersenscanner. Ze kregen in eerste instantie geen taak en lagen relaxed niets te doen waardoor het rustbrein actief was. Na een tijdje kregen de proefpersonen een woord te zien. Dat zorgde ervoor dat de hersengebieden voor lezen en interpretatie actief werden, het rustbrein schakelde uit. Even later schakelde het rustbrein weer in om het woord in een context te plaatsen en aan eerdere herinneringen te verbinden. De mensen kregen de opdracht om zich na het lezen van het woord zoveel mogelijk op de ademhaling te concentreren. Hierdoor schakelden ze het rustbrein weer uit. Die laatste stap ging bij mensen met mindfulness-ervaring sneller dan bij mensen zonder mindfulness-ervaring. Mediteren zorgt er blijkbaar voor dat je een betere controle hebt over het uitzetten van je rustbrein.
Wat betekent dit nu?
Is hiermee nu aangetoond dat je door middel van mindfulness ervaring een betere controle hebt over je rustbrein en daarom minder kans hebt op terugkerende depressies? Dit onderzoek kijkt alleen naar het effect van mediatie op de controle over je rustbrein, niet naar het effect op depressie. Pagnoni ontdekte in 2008 dat mensen met meditatie-ervaring meer controle hebben over het uitzetten van het rustbrein. Daarnaast weten we van eerdere onderzoeken (als eerder genoemd onderzoek van Sheline) dat een slechtere controle over je rustbrein hand in hand gaat met terugkerende depressies. Ervaring met mindfulness leidt tot een betere controle over je rustbrein (Pagnoni, 2008) en een betere controle over je rustbrein gaat samen met minder terugkerende depressies (Sheline, 2009). We kunnen voorzichtig concluderen dat het beschermende effect van mindfulness op terugkerende depressies dat Anne Speckens vond in ieder geval deels door een betere controle op het rustbrein komt.
Meer weten over de achtergronden bij de uitzending ‘Het geheime leven van het brein’?
Naar de webpagina’s over deze uitzending.
Naar de pagina waarop bovenstaande tekst staat.
