Dat was de titel van de lezing van Dzogchen Rinpoche, afgelopen woensdag.
Duurzaam geluk heeft te maken met de manier waarop we tegen winnen en verliezen aankijken. Winnen en verliezen zijn onderling afhankelijk; zonder winnen is er geen verliezen; zonder verdriet is er geen geluk.
Overigens: heel frappant dat veel mensen bezig zijn met de vraag waarom ze zo ongelukkig zijn, maar slechts heel weinig mensen zich afvragen waarom ze gelukkig zijn. Niet omdat het anders moet en ze ongelukkiger zouden willen zijn, maar gewoon omdat het een goede vraag is: waarom ben je eigenlijk gelukkig als je je gelukkig voelt?
Geluk heeft niets te maken met bezit of intelligentie, maar wél heel veel met verdienste (eng: merit). Hier ligt een relatie met het begrip karma, een begrip dat vaak (meestal?) verkeerd begrepen wordt. Laten we in het kader van dit onderwerp zeggen dat karma te maken heeft met onzelfzuchtig handelen, eigenlijk ‘goede daden doen’ dus. Misschien dat hier uw nekharen wat gaan opspelen, maar wat mij betreft geeft dit slechts aan dat wij, in onze huidige westerse wereld, niet goed weten hoe we werkelijk iets voor een ander kunnen doen. Dus zonder dat hier iets tegenover staat.
Verdienste dus, als belangrijke brandstof voor geluk. Net als bij een auto: als de brandstof op is moet je de auto duwen. Als je geen verdiensten hebt is het met geluksgevoel wat minder gesteld.
Het beseffen van de onderlinge afhankelijkheid van winnen en verliezen is belangrijk volgens Rinpoche. Wanneer je dit beseft hoef je ook niet zo geschokt te zijn wanneer er dingen veranderen. We schrikken ons immers vaak een hoedje wanneer het ineens (schijnbaar) tegenzit.
Een crisis wordt meestal gedefinieerd door de korte-termijn effecten ervan. Maar als je op de langere termijn kijkt blijken crises de kiem voor verandering te bevatten.
Rinpoche gaf een voorbeeld uit de recente geschiedenis: de verovering van Tibet door de Chinezen in 1959. Een verschrikkelijke gebeurtenis natuurlijk. De ouders van Rinpoche moesten vluchten naar India, het land waar hij geboren is in 1964. Maar ondanks dat heeft dit verlies de Tibetanen ook veel inzicht gegeven. Dit heeft er onder andere toe geleid dat de Tibetanen zijn gaan nadenken wie zij eigenlijk zijn, het heeft ze zelfbewustzijn en kracht gegeven, en heeft ervoor gezorgd dat het Tibetaans Boeddhisme zich heeft verspreid over de hele wereld.
Het “zaad van de winst” zit in compassie. Handelen met compassie geeft misschien geen snel resultaat, maar wel een beter en stabieler resultaat. Ook in het Christendom en in de Islam is aandacht voor compassie. Je kunt het overal beoefenen: op school, in de supermarkt, op je werk, overal.
Leed komt het denken aan jezelf, geluk komt van denken aan de ander.
Volgende week meer over geluk.
