IMG_7876

Mindfulness anyone?

Door André van der Braak

De tijd dat mindfulness wat lacherig werd afgedaan als een marginaal verschijnsel ligt ondertussen wel achter ons. Er verschijnen serieuze wetenschappelijke studies over mindfulness. Maar het beste bewijs dat mindfulness de exotische fase ontgroeid is, is misschien wel het feit dat de Volkskrant er een tijd geleden een uitgebreid kritisch overzichtsartikel aan wijdde in haar bijlage. (Het VK artikel staat achter een betaalmuur; in ons weblog namen we een gelijkgestemd artikel over van de Huffington Post).

McMindfull…

Mindfulness dreigt te verworden tot een McMindfull: een one-stop drive-through voor welke psychische klacht dan ook, een panacee voor pijnbestrijding tot en met behandeling van depressies. En alle psychologen springen gretig aan boord van de mindfulness-trein.

Het artikel vraagt zich af of er wel voldoende wetenschappelijke grond is voor die psychologische werkzaamheid van mindfulness. Dat vind ik een terechte vraag. Maar een interessantere overweging vind ik dat mindfulness meer is dan slechts een psychologische aandachtstraining. Het is een contemplatieve praktijk, een vorm van spiritualiteit.

Een westerse uitvinding?

Het Volkskrant-artikel benadrukt dat mindfulness een westerse uitvinding is. Dat is merkwaardig, want de Engelse term ‘mindfulness’ is een rechtstreekse vertaling van de Pali-term sati, die in de boeddhistische geschriften wordt gebruikt om meditatie en contemplatie mee aan te duiden.

Sati heeft de connotatie van een heldere en wakkere oplettendheid. Wat wel opvallend is, dat in het boeddhistische achtvoudige pad wordt gesproken over juiste mindfulness. Er bestaat dus ook onjuiste mindfulness. De inbreker die met volkomen aandachtigheid, in het hier en nu verblijvend, de code van de safe kraakt, bezit wel mindfulness, maar niet de juiste. In die zin bevat mindfulness ook een ethische component.

Juiste mindfulness

Wat is dan juiste mindfulness? Het boeddhistische antwoord zou luiden: mindfulness die bijdraagt aan de verlossing van de existentiële frustratie, de onophoudelijke frictie, en de fundamentele onbevredigendheid waar we in ons leven maar al te vaak mee geconfronteerd worden. Juiste mindfulness helpt om temidden van die frustratie met aandacht een geestelijk pad te bewandelen dat daar een uitweg uit biedt, voor onszelf maar ook voor anderen om ons heen.

Als mensen mij vragen om een motivatie om mindfulness te beoefenen, zeg ik wel eens: zodat andere mensen minder last van ons hebben. De juiste mindfulness werpt een dam op tegen het al te gemakkelijk en blind reageren op situaties en personen vanuit diepgewortelde, onbewuste drijfveren, gekoppeld aan verlangen, aversie, en onwetendheid.

Het gaat om ethische aandacht

De aandacht die met mindfulness is verbonden is een ethische aandacht: ze geeft ons meer innerlijke vrijheid om de keuzes te maken waar we eigenlijk achter staan, en die ons ook aandacht voor de ander doen hebben. Zo bezien is de tijd die we besteden aan mindfulness niet alleen een investering in onszelf, maar ook (en misschien wel vooral) een offer dat we brengen ten behoeve van onze medemens.

Dat lijkt mij een mooie slotgedachte. Mocht u zich deze dagen wat extra tijd gunnen voor contemplatie, dan is de beoefening van mindfulness daar wellicht een mooie gelegenheid toe.

Met toestemming overgenomen en licht aangepast van NieuwWij.nl 
(link naar artikel)

André van der Braak is hoogleraar boeddhistische filosofie in dialoog met andere levensbeschouwelijke tradities aan de VU in Amsterdam. Hij is onderzoeker bij het DSTS in het kader van het onderzoeksproject ‘Meervoudige religieuze binding’. Voor meer artikelen van Van der Braak op Nieuwwij.nl: klik hier.

Auteur: Gastauteur

Onder deze "naam" staan de berichten die door cursisten geschreven zijn. Er is immers niets zo mooi als een verhaal uit eerste hand!
Soms zal de naam van de schrijver in het bericht vermeld staan, soms wil de schrijver anoniem blijven.

Wij houden schrijvers op de hoogte van reacties op hun schrijfsels.

, , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie

Pin It on Pinterest

Share This